Frankrijk: traangas bij schoolprotesten Parijs

De protesten op Franse scholen zijn woensdag scherp geëscaleerd: de politie zette traangas in bij demonstranten buiten een middelbare school in het noordoosten van Parijs en bij een bijeenkomst in Marseille. De landelijke jeugdbeweging tegen ondergefinancierde scholen en wat deelnemers politiegeweld noemen, begon medio september in de arme voorsteden van Seine-Saint-Denis. Nu blokkeren vooral tieners honderden middelbare scholen en lopen er 18 interne onderzoeken naar vermeend politiegeweld, waaronder een zaak waarin een 15-jarige jongen een hand verloor door een stungranaat.

Wat drijft de Franse schoolprotesten aan?

Leerlingen eisen kleinere klassen, vervangende leraren, functionerende gebouwen en minder stress door het Parcoursup-toelatingssysteem. Op het Lycée Saint-Exupéry in Marseille klaagden leerlingen over ontbrekende leraren, geen schoolverpleegkundige en toiletten zonder water. Volgens USL-voorzitter Ryad Rani zat een leerling zeven maanden zonder leraar Frans in een examenjaar. De beweging volgt eerdere Franse studentenbewegingen uit 1990, 2005 en 2018, maar klassen van 32 tot 36 leerlingen en lokalen tot 40°C geven haar een breder bereik. Leerlingen- en lerarenvakbonden eisen €10 miljard extra en riepen op tot een landelijke staking op 13 oktober.

Traangas en onderzoeken naar politiegeweld

Op 8 oktober gebruikte de oproerpolitie traangas bij het Lycée Hélène Boucher in het noordoosten van Parijs en in Marseille, waar ongeveer 3.900 mensen demonstreerden. Het ernstigste geval betrof een 15-jarige in Lens die een hand verloor na het oprapen van een politiestungranaat. Minister van Binnenlandse Zaken Laurent Nuñez schorste daarop het gebruik van stungranaten bij schooldemonstraties, verwierp beschuldigingen van buitensporige repressie en noemde de reactie proportioneel. Amnesty France sprak van een belangrijke eerste stap en pleit voor een permanent verbod. Het politiegeweld tegen minderjarigen is een centraal twistpunt geworden.

Omvang van de onrust in Frankrijk

Volgens het ministerie van Binnenlandse Zaken demonstreerden op 6 oktober ruim 266.000 mensen, onder wie 56.000 in Parijs; vakbonden claimden 450.000 en 1.800 geblokkeerde scholen. Woensdag waren 429 van de 3.700 lycées ontregeld en 80 campussen geblokkeerd. In twee weken werden meer dan 6.500 mensen gearresteerd, van wie 85-90% minderjarig. De regering meldde 24 verbrande of geplunderde scholen en gewonden aan alle kanten: 215 tieners, 89 schoolmedewerkers en 761 agenten. Bij 891 scholen werden lessen opgeschort.

• 266.000+ demonstranten op 6 oktober
• 6.500+ arrestaties, vooral minderjarigen
• 891 ontregelde scholen
• 18 interne onderzoeken

De crisis rond onderwijsfinanciering bracht ouders, studenten en publieke vakbonden op de been.

Reactie van de regering en wat nu?

Premier Sébastien Lecornu ontkende dat de politie opdracht had om leerlingen te confronteren en beloofde eind oktober een actieplan. Onderwijsminister Édouard Geffray zou maatregelen en een noodplan voor afwezige leraren aankondigen. Leerlingen blijven sceptisch en scanderen We willen actie. De regering beschuldigt extreemlinkse activisten, terwijl de Franse Liga voor de Mensenrechten buitensporig geweld tegen minderjarigen veroordeelt. Met de verkiezingen van 2027 in zicht zijn de protesten een bepalend thema voor de uitgaande regering-Macron. De Franse politieke crisis rond jeugd en politie dreigt te verergeren: donderdag zijn nieuwe demonstraties aangekondigd en op 13 oktober volgt een landelijke staking.

Veelgestelde vragen

Waar gaan de Franse schoolprotesten over?

Lerarentekorten, overvolle klassen, verouderde gebouwen en stress door Parcoursup; leerlingen eisen €10 miljard extra.

Waarom gebruikte de politie traangas?

Om menigten uiteen te drijven bij een school in Parijs en bij een demonstratie in Marseille. De autoriteiten noemen de reactie proportioneel.

Loopt er onderzoek naar politiegeweld?

Ja, 18 interne onderzoeken. Een 15-jarige in Lens verloor een hand door een stungranaat.

Hoeveel mensen zijn opgepakt?

Meer dan 6.500 in twee weken, van wie 85-90% minderjarig, volgens het ministerie van Binnenlandse Zaken.

Wat gebeurt er nu?

Een landelijke staking op 13 oktober en nieuwe demonstraties; de regering belooft eind oktober een actieplan.